Ansali.be

geplaatst op: november 2008 ; laatste herziening op: 11/08/2009

Wat is geld?

IV.Banken en de schepping van het geld

De dollar wordt letterlijk gedrukt (briefjes) en geslagen (munten). Echter, het meeste geld in omloop wordt gemaakt door de overdracht van elektronische saldi. Als een bank een lening uitgeeft, dan crediteert (vermeerderen) ze simpelweg een rekening en wordt dat bedrag opgeteld in M2. Dus banken hebben de macht om geld te creëren.

Als demonstratie hoe geld wordt geschapen veronderstellen we een bankrekening die wordt geopend waarop een bedrag van 100$ wordt gestort. Op de balans van de bank verandert de situatie ten aanzien van de nieuw geopende rekening als volgt:

balans van de bank fig 1

Merk op dat vermogen(Activa) moet gelijk zijn aan verplichtingen(Passiva). Het is een balans…
De bank ontvangt 100$ in gelden en plaatst ze in hun kluis, de activa stijgt met 100$. De bank opent een rekening (deposito), en dat is een verplichting (passief of schuld), omdat de gedane storting geheel of gedeeltelijk kan opgevraagd worden. Merk op hoe deze verandering de geldhoeveelheid heeft gewijzigd. M1 is gedaald met 100$ omdat de munten uit de circulatie zijn genomen. Maar M2 is ongewijzigd gebleven daar de spaardeposito’s zijn gestegen met 100$, ter compensatie van de daling van de M1.

Amerikaanse banken opereren op een “fractional reserve banking system”. Dit betekent dat de banken slechts een fractie van de deposito’s als onderpand dienen te houden tegenover hun verplichtingen. De bank leent vervolgens het resterende verschil uit. De activa die worden bijgehouden door de bank als waarborg staan bekend als reserves. Banken zijn wettelijk verplicht om een bepaalde percentage aan deposito’s als reserves te houden,“required reserve ratio”genoemd.

Terug naar ons voorbeeld, stel dat de vereiste ratio aan reserve 20% bedraagt. Dit betekent dat de bank 20$ als reserves dient te houden en de overige 80$ kan uitlenen:

balans van de bank fig. 2

balans van de bank fig. 2

Stel dat de bank de 80$ gebruikt voor een lening aan Jan. Jan zijn rekening wordt verhoogd met 80$ Met een totaal aan deposito’s van 180 $ en een ratio van 20% kan de bank opnieuw 64$ uitlenen.

balans van de bank fig. 3

balans van de bank fig. 3

Als de bank het overschot van 64$ leent aan Piet dan komt het totaal aan deposito’s op180$+ 64$ = 244$.De verplichte reserves worden (0,2 x 244 $= 48,80 $):

balans van de bank fig. 3

balans van de bank fig.4

De bank kan de 51,20$ opnieuw uitlenen, en het proces wordt voortgezet. Maar als we naar de bovenstaande balans kijken dan zien we dat onze oorspronkelijke deposito van 100$ aanleiding heeft gegeven tot een toename van de geldhoeveelheid, M2 met 244$ en dat is 144$ meer dan de aanvankelijke stijging van 100$ aan bankreserves.

Hoe groot de toename van de geldhoeveelheid bedraagt kan uitgerekend worden met een geldfactor die afhankelijk is van ratio aan verplichte reserves en gelijk is aan:

geldfactor = 1 / (vereiste ratio aan reserve)

hetgeen ons brengt tot de formule:
mogelijke deposito schepping = oorspronkelijk initiële reserves x geld factor

In ons voorbeeld, was er een eerste storting van 100$, dus de initiële reserve wordt 80$. De geldfactor is dan gelijk aan 1/0,2 = 5. Hierrdoor wordt de totale mogelijke schepping aan geld 5 x 80$= 400$. De borg van 100$ creëert dus een capaciteit aan nieuwe leningen ten bedrage van 400$.

Enkele bedenkingen: Soms wordt een ratio voorgesteld als 1:10 hier gelijk aan 10%, maar 1:20 betekent een ratio van 5% en hoe groter de ratio hoe meer reserves. Dus een ratio 1:10 is beter dan 1:20 en niet omgekeerd. Banken hanteren verschillende ratio’s. Als niet wordt vermeld om welke het gaat heb je daar eigenlijk weinig aan. De bewering dat een ratio aan reserve van 10% of 1:10 betekent dat je voor elke euro er 10€ kan belegd worden vind ik een verkeerde voorstelling. Ik denk dat het beter zou zijn te stellen dat een ratio aan reserve van 1:10 hetzij 10% betekent dat voor een totaal aan deposito’s van10€ er maximum 9€ aan leningen kan besteed worden waarbij minimum1€ wordt gereserveerd. Het is een bezigheid dat snel tot menig verwarring kan leiden, vind ik.

 

pagina 8/?